Bijna 150.000 studenten en voormalige studenten hebben een studieschuld van 50.000 euro of meer. Dat blijkt uit nieuwe CBS-cijfers waarover de NOS bericht. Het aantal is in zes jaar verdubbeld. De toename zit volgens CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen vooral bij oud-studenten die tijdens het leenstelsel geld leenden.
De cijfers maken zichtbaar hoe de afschaffing van de basisbeurs doorwerkt nadat studenten hun opleiding hebben afgerond. Wie in die periode onvoldoende eigen middelen had, moest vaker lenen voor studie en levensonderhoud. De schuld blijft vervolgens onderdeel van de financiële positie bij het zoeken naar werk, een woning of andere vervolgstappen.
Uitstel van aflossen verandert de schuld niet
Oud-student Ilja van Dijk (26) heeft een schuld die tegen de 50.000 euro aanloopt. Omdat Van Dijk geen baan kan vinden, hoeft er voorlopig niet te worden afgelost. Volgens Van Dijk belemmert het bedrag wel toekomstige plannen.
De hoogte van de studieschuld en de directe maandlast vallen daarmee niet altijd samen. Uitstel kan de druk op het inkomen tijdelijk beperken, maar laat de opgebouwde verplichting bestaan.
De Landelijke Studentenvakbond wijst erop dat werken naast een opleiding niet voor iedereen mogelijk is. Mantelzorg kan daarbij een rol spelen. Econoom en docent macro-economie Ciara van Krevel van de Universiteit van Amsterdam zegt dat lenen voor veel studenten noodzakelijk werd. Zij verwijst ook naar de oproep van de toenmalige minister om geen leenangst te hebben, die volgens haar ertoe leidde dat meer studenten geld gingen lenen.
Schulden en vermogens als politiek vraagstuk
De Nederlandse cijfers staan naast een internationaal debat over de manier waarop overheden financiële posities beïnvloeden. De Financial Times schrijft over een voorgestelde Californische belasting voor oligarchen. Volgens de krant is het doel van de initiatiefnemers vooral politiek en niet primair begrotingstechnisch.
De onderwerpen verschillen fundamenteel. In Nederland gaat het om de private schuldpositie van studenten en oud-studenten na het leenstelsel. Het Californische voorstel richt zich juist op belastingheffing bij zeer grote vermogens. Samen laten de twee dossiers zien dat financiële ongelijkheid en de verdeling van lasten via uiteenlopende beleidskeuzes op de politieke agenda staan.
Voor Nederland is de concrete uitkomst van de CBS-cijfers dat een verdubbelde groep met ten minste 50.000 euro studieschuld aan het begin van de verdere loopbaan staat. De stijging is daarmee niet alleen een statistisch gegeven, maar ook een meetbaar gevolg van de periode zonder basisbeurs.