De nieuwe Cyberbeveiligingswet en de proef met €100-biljetten van Geldmaat raken aan twee onderdelen van dezelfde basisvoorziening: betalen moet mogelijk blijven, digitaal én contant. De ene ontwikkeling legt strengere eisen op aan organisaties die bij een cyberincident uitvallen. De andere test of consumenten bij hogere opnames voldoende hebben aan de coupures in de automaat.
Albert Heijn onder nieuwe cyberregels
De hack bij Albert Heijn geldt als een van de eerste grote incidenten sinds de Cyberbeveiligingswet in augustus inging. De wet geldt voor duizenden organisaties die essentieel zijn voor Nederland, waaronder overheidsorganisaties, zorginstellingen, drinkwaterbedrijven, banken en ondernemingen in de levensmiddelensector.
Organisaties die onder de wet vallen, moeten zich registreren bij het Nationaal Cyber Security Centrum, NCSC. Ook moeten zij impactvolle cyberaanvallen verplicht melden. Daarmee ontstaat één regime voor sectoren die volgens Bart Scholten van advies- en keuringsbedrijf Kiwa nodig zijn om Nederland te laten functioneren.
Voor bedrijven betekent de wet meer dan een technische beveiligingseis. Joke Bodewits van advocatenkantoor Hogan Lovells Cadwalader wijst erop dat de regels nieuwe verplichtingen toevoegen, ook wanneer ondernemingen al maatregelen tegen cyberrisico’s hadden genomen. De verantwoordelijkheid ligt bovendien bij het bestuur. Bestuurders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gehouden als de cyberbeveiliging van hun onderneming tekortschiet.
Vraag naar grotere coupures
Aan de fysieke kant van het betalingsverkeer onderzoekt De Nederlandsche Bank, DNB, samen met Geldmaat of het €100-biljet structureel beschikbaar moet worden in geldautomaten. Op 46 locaties loopt een proef. Van de klanten die kunnen kiezen, neemt 57% een biljet van €100. Naarmate het opnamebedrag stijgt, wordt relatief vaker voor die coupure gekozen.
Voor de proef was €50 het hoogste biljet dat consumenten uit een Geldmaat konden opnemen. De aanleiding ligt mede in de prijsontwikkeling sinds de euro in 2002 werd geïntroduceerd. Sindsdien zijn de prijzen met zo’n 70% gestegen. Daardoor vertegenwoordigt een biljet van €50 minder koopkracht dan bij de introductie van de euro.
Contant geld blijft intussen een relevante betaalvorm: ongeveer een op de vijf betalingen gebeurt ermee. Begin volgend jaar besluiten DNB en Geldmaat of de €100-biljetten in de automaten blijven.
De twee dossiers hebben een andere directe aanleiding, maar leggen dezelfde praktische vraag bloot. Supermarkten en andere essentiële organisaties moeten digitale verstoringen sneller melden en beter beheersen. De contante geldketen onderzoekt tegelijk of de beschikbare coupures nog passen bij hogere prijzen en opnamebedragen.